Meerdere LNB’s op 1 schotel, hoe zit dat nu precies?

Er is al wat geschreven over hoe lnb’s op een schotel te plaatsen, ondanks dit worden er nog veel denkfouten gemaakt, waardoor het maar niet wil lukken om een schotel met meerdere lnb’s geïnstalleerd te krijgen.
In deze mini cursus proberen we uit te leggen waarop gelet moet worden en vooral waarom het nu net ZO moet en niet anders.

De Clark Belt

Alle satellieten draaien in een vaste baan om de aarde, de Clark Belt (gordel) genaamd, en hangen overal op dezelfde hoogte .
Voor een perfecte ontvangst van 1 satelliet moet men 3 zaken afregelen.
1. De kijk richting van de schotel naar de satelliet
2. De elevatie hoek ofwel de schotel naar boven richten.
    Tot zover wijst alles zichzelf uit, het volgende is wat ingewikkelder.
3. Skew ofwel de ontvangsthoek van de interne lnb antenne.
Over deze “skew” eerst wat uitleg, want dit wordt vaak over het hoofd gezien en is niet onbelangrijk.
Satellieten zenden via hun antennes zowel een horizontaal als een vertikaal signaal uit.
Bij horizontale uitzendingen moet voor ontvangst, de interne lnb antenne vlak liggen, en bij verticale moet de lnb antenne rechtop staan.
Bij oudere lnb’s werd dit mechanisch omgeschakeld, maar was verre van ideaal en onderhevig aan slijtage.
In een moderne Universele lnb zit nu op het einde van de feedhoorn een horizontale en verticale antenne.

Deze ontvangstantennes zijn slechts gevoelig in één bepaalde richting, zodat alleen signalen uit die richting kunnen worden ontvangen en er geen storende gereflecteerde signalen optreden.

		Zicht op het elektronische deel. Ontvanger en omvormer. Duidelijk zichtbaar zijn de 2 kleine antennes. Het zal velen verbazen, maar dit is de enige echte satelliet ontvanger. Het toestel bij de tv is de decoder, die het signaal uit de lnb, omzet naar beeld en geluid. De lnb krijgt wel zijn commando's van de decoder om te schakelen tussen de vershillende kwadranten van de band.
De feedhoorn transporteert het hoogfrequent signaal naar de antennes.	LNB zonder feedhoorn.	Foto op ware grote

Zo’n satelliet straalt zijn signalen recht naar de aarde, dat “recht” kan alleen maar boven de positie waar de satelliet hangt.
Doordat de aarde rond is en de satelliet (met 1 uitzondering*) nooit recht voor ons hangt, komt het zendsignaal niet recht, maar schuin op ons af.
Wanneer we de lnb recht in zijn beugel laten zitten, staat de ontvangst antenne wel vlak ten opzichte van onze eigen locatie, maar niet tegenover de satelliet zelf, omdat deze op een andere locatie dan de onze hangt.
Skew is niets meer dan het verdraaien van de lnb in zijn houder, tot de antenne in de lnb op één lijn kom te zitten met de zend antenne op de satelliet.
De skew correctie is altijd afhankelijk van de satelliet positie en woonplaats .
Als voorbeeld: bij Astra 19.2 is hier de skew -4,4 graden = tegen de klok in.
Deze gegevens kan men per satelliet en locatie opvragen via http://www.dishpointer.com/
Corrigeren we de skew niet, word de ontvangst minder en kan het zelfs gebeuren dat verticale en horizontale uitzendingen elkaar gaan storen (interferentie) en dat willen we natuurlijk niet.

O, ja er komt nog meer bij kijken !
Zoals al aangehaald satellieten hangen in een baan om de aarde, maar ze hangen niet allemaal op dezelfde plaats, er is Hotbird op 13 graden en Astra’s op 4.8, 19.2, 23.5, 28.2 graden oost.
Dit is de richting waar we naar toe moeten wijzen met de schotel, voor de ontvangst van 1 satelliet levert dat meestal geen probleem op.
Moeilijker wordt het wanneer men 2 of meerder lnb’s op dezelfde schotel wil gaan plaatsen en dat kan perfect, mits je weet waar je mee bezig bent.
Even herhalen, de aarde is rond, satellieten hangen allemaal op dezelfde hoogte, maar met een andere locatie.

Wat betekent dit nu voor ons?

Wij bevinden ons op 4 a 5 graden oost, de satelliet die vrijwel recht voor ons hangt is Astra 4.
Deze bevindt zich op 4.8 graden oost, dit is de satelliet die voor ons op het hoogste punt staat.
Alle andere satellieten zakken telkens, gezien vanuit onze positie, dat wil zeggen dat
Eutelsat W3A (7 °oost) lager hangt dan Astra 4 (4.8° Oost),
Eurobird 9A (9 °oost) lager hangt dan Eutelsat W3A (7 ° oost)
23.5 hangt lager dan de 19.2 enz…..

Figuur 10           TEST Scroll met een willekeurige satelliet tot net aan de onderkant van je scherm, loop dan langzaam met de schuifbalk door naar de volgende sat. Merk op dat er een duidelijk verschil is in hoogte. Zo ziet je schotel dat ook.

Dit is een belangrijke factor als we meerdere lnb’s willen gaan instaleren op 1 schotel.
Er zijn uitzonderingen, maar de stelregel is dat men gaat uitrichten naar de satelliet die in het midden staat van wat men wil gaan ontvangen.
Voorbeeldje:  schotel met 3 lnb’s voor Astra 19.2, Astra 23.5 en 28.2
Astra 23.5 zit in het midden, zodoende wordt de 23.5 lnb in het midden van de schotel geplaatst en richten we uit op Astra 23.5, schotel en lnb vastzetten.
De andere lnb’s komen straks naast de Astra 23.5 LNB te staan.
Op dit punt lopen velen tegen problemen aan, ze menen dat het volstaat een lnb zomaar naast die van Astra 23.5 te zetten en dat het gaat werken, niet dus.

Waar komen de andere lnb’s nu precies en hoe bepaal je dat.   

Nu word het even opletten !!!
Een schotel werkt net als een spiegel, als men met een zaklamp van rechts naar de spiegel richt zal de weerkaatste lichtbundel links van de spiegel terecht komen.
Richten we de zaklamp van boven naar de spiegel komt de weerkaatste lichtbundel onderaan terecht, hetzelfde gebeurt met satelliet signalen.
Er is 1 opmerkelijk verschil tussen spiegel en schotel, het signaal wordt door de kromming van de schotel, sterk gebundeld weerkaatst .
Dit is vergelijkbaar met licht door een vergrootglas, daar spreekt men ook over een brandpunt, net zoals bij een schotel..

LNB’s  bij zetten.
Onze schotel staat nu op Astra 23.5 uitgericht, de Astra 19.2 satelliet hangt rechts en hoger ten opzichte van Astra 23.5 (zie figuur (10) satelliet posities )
Maar …. door het spiegel effect komt het gereflecteerde satelliet signaal terecht aan de linkse kant van de Astra 23.5 lnb.
Hetzelfde gebeurt nog eens met de hoogte, Astra 19.2 hangt hoger maar door het spiegel effect komt het gereflecteerde satelliet signaal lager terecht.

Spiegel effect In dit voorbeeld met 4 lnb's staat het midden van de schotel gericht naar 21° (ergens tussen Astra 19.2 en Astra 23.5) Die 21° is een compromis Indien we 19.2 of 23.5 zouden nemen als middelpunt zou een van de buitenste lnb’s minder signaal ontvangen. Op deze manier streven we er naar dat het aantal graden links en rechts vanuit het midden ongeveer even groot is. Hier is dat: Astra 28.2° – 21° = 7.2° Hotbird = 21°-13° = 8°

Afhankelijk op welke satelliet of denkbeeldige (satelliet) positie, (zoals in het voorbeeld van de 21° hierboven) men de schotel heeft uitgericht, kan men nu gaan bepalen waar de andere lnb’s komen te staan.
Schotel gericht op Astra 23.5, voor de Astra 19.2 lnb geldt dan, Astra 19.2 hangt rechts en hoger ten opzichte van de Astra 23.5, door het spiegel effect wordt alles omgedraaid en komt het signaal links van de 23.5 lnb terecht en ook iets lager.
Voor de 28.5, zal het net andersom zijn, die hangt lager dan de 23.5 en links waardoor het signaal hoger wordt weerkaatst en aan de rechterzijde van de 23.5 lnb zal verschijnen.
Eens de plaats van de lnb’s is bepaald, deze optimaal afregelen, rest enkel nog het kantelen van de lnb’s (de skew)

PS:
Plaatsen van lnb’s en skew aanpassen kan nog op een 2de manier, namelijk alle lnb’s op een montage rail schroeven en de complete rail lichtjes laten kantelen, vanuit het midden, een van de buitenste lnb's word dan gebruikt om te gaan ijken, de rest volgt vanzelf omdat die de Clark belt volgen.
Het maakt niet veel uit hoe of met wat je de lnb’s vast zet, met klembandjes, op een rail of een stuk metalen strip die geplooid wordt.
Zolang de plaats, de hoogte en de skew maar word gerespecteerd.
Onderaan een geopende Multytenne met 4 interne lnb’s , en 4 lnb's op een houder, men ziet heel duidelijk dat de lnb’s van hoog naar laag gaan.

Als laatste voorbeeld 4 lnb’s op gekantelde rail.
De lnb’s staan recht gemonteerd op de rail, de skew =  0, maar door het kantelen van de hele rail bekomt men toch weer de juiste hoek.

Degene die goed gevolgd heeft moet nu perefct kunnen uitmaken op welke satelliet lnb A gericht staat.

 ( Thanks to mebo870 )